خدمت بزرگ استاد «فقیهی» به فارسی زبانان/چگونه «توضیح المسائل» وارد خانه های مردم شد

خدمت بزرگ استاد «فقیهی» به فارسی زبانان/چگونه «توضیح المسائل» وارد خانه های مردم شد

در زمان صفویه، شیخ بهایی (وفات ۱۰۳۱ق) اولین رساله عملیه فارسی را با نام «جامع عباسی» تدوین کرد. بعد از آن آیت‌الله حاجی محمدابراهیم کرباسی (وفات ۱۲۶۱ق) رساله «نخبه» را نوشت. سپس آیت‌الله سیدابوالحسن اصفهانی (وفات ۱۳۶۵ق) رساله‌ای به زبان فارسی به نام «ذخیره الصالحین» منتشر کرد.
 
تا اینکه به روزگار معاصر یعنی زمان مرجعیت آیت‌الله العظمی سیدحسین بروجردی (وفات ۱۳۴۰ش) رسیدیم. ایشان به کمک مشاوران خردمند خود ازجمله علامه علی‌اصغر کرباسچیان به این فکر افتادند که برای فارسی‌زبانان رساله عملیه‌ای به نثر روان بنویسند، از این رو کتاب «جامع الفروع» خود را که فارسی بود به‌منظور روان‌سازی و ویرایش در اختیار گذاشتند.

آقای کرباسچیان - که خود اندیشه مدرن داشت و از موسسان مدرسه‌های  علوی و نیکان است - این رساله را برداشت و به‌سراغ ویراستاری فهیم و اهل پژوهش و قلم یعنی استاد علی‌اصغر فقیهی رفت. از اینجا به بعد را از زبان خود استاد فقیهی بشنویم:
 
«یک روز درِ خانه ما را زدند. باز کردم. روحانی محترمی دیدم که با خوشروئی سلام کرد و گفت: من کرباسچیان هستم. خدمت آیت‌الله العظمی بروجردی بودیم. صحبت از این شد که این رساله‌های عملیه را مردم عادی نمی‌فهمند، باید نثر آن ساده شود. دوستانم شما را معرفی کرده‌اند چون درس‌های حوزوی را خوانده‌اید و استاد زبان فارسی هم هستید و به قلم روان می‌نویسید. «آقا» دستور این کار را داده‌اند. من پذیرفتم و با علاقه مشغول شدم و آن را به فارسی روان درآوردم شماره‌بندی هم کردم. آقای کرباسچیان نام «توضیح المسائل» را بر آن نهاد.» (زندگی‌نامه و خدمات علمی فقیهی، انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ص ۶۶)
 
اکنون پس از هفتاد سال همه رساله‌های عملیه امروزین، محصول کار سترگی است که استاد علی‌اصغر فقیهی انجام داده است. وی در قم به دنیا آمد. تحصیلات حوزوی خود را تا سطوح عالی در همین شهر گذراند. سپس به دانشگاه تهران رفت و اساتید درجه اول آن زمان مانند دکتر محمود شهابی، بدیع‌الزمان فروزانفر و استاد محمد معین گذراند. سپس به قم بازگشت و سالیان سال در دبیرستان حکیم نظامی (امام صادق امروز) به‌عنوان دبیر و استاد برجسته تدریس کرد. آثار او همچون «آل بویه»، «تاریخ مذهبی قم»، «تاریخ و عقاید وهابیان»، «ترجمه نهج‌البلاغه» و «دستور زبان فارسی»، مورد رجوع پژوهشگران است.
 
این پژوهش‌گر، نویسنده و ویراستار برجسته، به سال ١٣٨٢ ش در شهر خود، قم، در نود سالگی درگذشت. قبر او در حرم حضرت معصومه و در کنار شهید مفتح است.


ایبنا حوزه علمیه صدسالگی حوزه رساله عملیه مرجعیت علی اصغر فقیهی شیخ بهایی

هم‌رسانی

مطالب مرتبط
نظر شما

جدیدترین‌ مطالب
امام خمینی: جامعیتی که آیت الله بروجردی داشت در بقیه نبود‏
روحانیت و خاورمیانه مدرن؛ فعالیت سیاسی شیعی در ایران، عراق و لبنان
ماجرای «بوق شیطان» و استفتا از آیت الله بروجردی درباره «بلندگو»
من‌ کنار چاه‌ ایستاده‌ام‌ و شما به‌ من‌ می‌گویید خودت‌ را توی‌ چاه‌ بینداز
شهید مطهری: آیت الله بروجردی؛ هرگز به فکر حفظ «شئونات» شخصی نبود!
آیت‌الله شبیری می‌گفت پدر من که از شاگردان حاج شیخ بود، از بقای حوزه مأیوس بود

18 آذرماه در گذر تاریخ

پربازدیدها
وقتی آیت الله طالقانی دیوارهای قبر جدش را خراب کرد!
فلسفه بدون کتمان؛ تغییر سنت تدریس فلسفه و عرفان در حوزه قم
آیت‌الله بروجردی: اگر در راه ملی شدن نفت کشته شوید، شهید هستید
آیت‌الله بروجردی: کسی‌ که‌ حکومتش‌ تحمیلی‌ باشد، نمی‌تواند‌ برای‌ این‌ مملکت‌ کار‌ مثبت‌ انجام‌ دهد
آیت الله بروجردی: هیچ کس حق ندارد برای تشییع جنازه بیرون بیاید
پرونده ویژه

روحانیت و جنبش 15 خرداد

روحانیت و نهضت ملی شدن صنعت نفت

نقش روحانیت در انقلاب مشروطه

فراخوان همایش

شبکه‌های اجتماعی